Μοσχονάς – Μαραντζίδης: Ο Δικομματισμός – Το αντι ΣΥΡΙΖΑ ρεύμα – Η Αλλαγή ηγεσίας (Βίντεο)

Ο Γεράσιμος Μοσχονάς καθηγητής συγκριτικής πολιτικής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και ο Νίκος Μαραντζίδης συγγραφέας και καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας στο Kontra24 με την Αναστασία Γιάμαλη

— Κεφάλαια —

  • 00:45 Το Αντισύριζα ρεύμα – Γιατί έχασε τις εκλογές
  • 01:52 Γιατί ο ΣΥΡΙΖΑ δεν ανεβαίνει στις δημοσκοπήσεις
  • 03:53 Τα αίτια του Αντι-ΣΥΡΙΖΑ ρεύματος
  • 07:02 Αλλαγή ηγεσίας στον ΣΥΡΙΖΑ
  • 09:18 Η αδυναμία του επιτελείου του ΣΥΡΙΖΑ
  • 10:31 Ο νέος δικομματισμός – Παραλληματική ΝΔ στο Μακεδονικό – Ο χώρος του Κέντρου
  • 20:40 Ο ρόλος των προγραμμάτων και οι ηγεσίες των κομμάτων
  • 24:45 Οι προϋποθέσεις πλειοψηφικής ανόδου του ΣΥΡΙΖΑ

 

Γεράσιμος Μοσχονάς: «Σε διαδικασία εμπέδωσης του νέου εκλογικού συστήματος»

 Εποχή, 18/04/2021

Οι εκλο­γές του Ιου­λί­ου 2019 εξη­γούν σε με­γά­λο βαθ­μό για­τί εί­μα­στε στην κα­τά­στα­ση αυτή σή­με­ρα και για­τί η ΝΔ έχει την πρω­το­κα­θε­δρία. Τότε, ανα­πτύ­χθη­κε ένα ισχυ­ρό αντιΣΥ­ΡΙ­ΖΑ ρεύ­μα, το οποίο δεν ήταν μόνο πο­λι­τι­κό –δια­χω­ρί­ζω το αντιΣΥ­ΡΙ­ΖΑ ρεύ­μα, από τον αντιΣΥ­ΡΙ­ΖΑ συ­να­σπι­σμό- αλλά είχε και μια πο­λι­τι­σμι­κή διά­στα­ση, που συ­χνά πα­ρα­με­ρί­ζου­με. Αυτή η πο­λι­τι­σμι­κή διά­στα­ση δη­μιούρ­γη­σε ένα εί­δος εμπο­δί­ου για την ανά­καμ­ψη του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ­. Πολύ δε πε­ρισ­σό­τε­ρο, που μετά τις εκλο­γές, ο ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ­, ίσως για­τί δεν κα­τα­νό­η­σε επαρ­κώς για­τί ητ­τή­θη­κε, δεν μπό­ρε­σε να κά­νει τις αλ­λα­γές που θα του επέ­τρε­παν να ανα­κάμ­ψει.

Πρώτο ση­μείο. Στο ελ­λη­νι­κό κομ­μα­τι­κό σύ­στη­μα –όταν το δού­με στη μέση διάρ­κεια- έχου­με κυ­ριαρ­χία των μη δε­ξιών δυ­νά­με­ων. Η­ Ν­Δ φέρ­νει τα κα­λύ­τε­ρά της εκλο­γι­κά απο­τε­λέ­σμα­τα, μόνο όταν ανα­πτύσ­σε­ται ένα αντι­ρεύ­μα απέ­να­ντι στον κύ­ριο αντί­πα­λό της. αυτό εί­δα­με και στις εκλο­γές 1989-1990, το 2004 και το 2019.

Δεύ­τε­ρο ση­μείο. Είμα­στε σε μια δια­δι­κα­σία εμπέ­δω­σης του νέου εκλο­γι­κού συ­στή­μα­τος και προ­σω­πι­κά θε­ω­ρώ ότι η εκλο­γή εμπέ­δω­σης ήταν αυτή του Ιου­λί­ου του 2019. Τι ση­μαί­νει εκλο­γή εμπέ­δω­σης, μετά τις με­γά­λες ανα­τρο­πές; Το έχου­με πα­ρα­κο­λου­θή­σει σε ξένα κομ­μα­τι­κά συ­στή­μα­τα και στην Ελλά­δα και εί­ναι ση­μα­ντι­κό να το κα­τα­λά­βου­με. Δεν εί­ναι αυ­το­νό­η­το ότι ο ωφε­λη­μέ­νος των με­γά­λων εκλο­γι­κών ανα­τρο­πών που ξε­κί­νη­σαν το 2012 και έφτα­σαν μέ­χρι το 2019, και εί­χαν ως απο­τέ­λε­σμα την κα­τάρ­ρευ­ση του ΠΑ­ΣΟ­Κ και την άνο­δο του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ θα πα­ρέ­με­νε ωφε­λη­μέ­νος μέ­χρι το τέ­λος. Χρειά­ζε­ται μία εκλο­γή εμπέ­δω­σης, μια εκλο­γή που το κά­νει αδιαμ­φι­σβή­τη­το γε­γο­νός. Αυτή ήταν η εκλο­γή του Ιου­λί­ου 2019. Με βάση τη θε­ω­ρία των εκλο­γών, την εμπει­ρία δη­λα­δή άλ­λων χω­ρών, όταν έχου­με τέ­τοιες δια­δι­κα­σί­ες απο­στοί­χι­σης και επα­να­στοί­χι­σης του εκλο­γι­κού σώ­μα­τος, ο και­νού­ριος παί­κτης που ωφε­λή­θη­κε, μέ­νει στα­θε­ρός για πολ­λά χρό­νια. Στο πα­ρελ­θόν έμε­νε για δε­κα­ε­τί­ες. Ο­ ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ­, κατά τη γνώ­μη μου, δεν μπο­ρεί να επι­στρέ­ψει στο 3 ή το 4% και ένας άλ­λος παί­κτης δεν μπο­ρεί εύ­κο­λα να τον υπο­κα­τα­στή­σει.

Τρίτο ση­μείο. Στις εκλο­γές του 2019 παρά το εξαι­ρε­τι­κό απο­τέ­λε­σμα της Νέας Δημο­κρα­τί­ας (όποιος δεν βλέ­πει το απο­τέ­λε­σμα της ΝΔ ως εξαι­ρε­τι­κό δεν κα­τα­λα­βαί­νει τι έγι­νε στην Ελλά­δα το 2019) εί­χα­με πλειο­ψη­φία των μη δε­ξιών δυ­νά­με­ων. Όταν αθροί­σει κα­νείς τα κόμ­μα­τα της Δεξιάς (από Χρυσή Αυγή έως Νέα Δημο­κρα­τία) και όταν αθροί­σει κα­νείς τα κόμ­μα­τα της Κεντρο­α­ρι­στε­ράς και της Αρι­στε­ράς, τότε έχου­με ένα πο­σο­στό 47% και 52%, αντί­στοι­χα. Είναι πέ­ντε μο­νά­δες μπρο­στά το μη δε­ξιό μπλοκ. Και αυτό συμ­βαί­νει σε όλη τη διάρ­κεια της με­τα­πο­λί­τευ­σης, μετά το 1981. Αυτό ση­μαί­νει ότι εί­ναι δύ­σκο­λο για τη Ν­Δ, σε ένα κομ­μα­τι­κό σύ­στη­μα όπου οι εκλο­γι­κές τά­σεις δί­νουν μια πλειο­ψη­φία στις μη δε­ξιές δυ­νά­μεις, να γί­νει κυ­ρί­αρ­χη δύ­να­μη σε μα­κρά διάρ­κεια. Αρι­στε­ρές μη δε­ξιές πλειο­ψη­φί­ες εί­ναι κάτι σπά­νιο στην Ευρώ­πη του σή­με­ρα. Αυτό δια­χω­ρί­ζει το ελ­λη­νι­κό πο­λι­τι­κό σύ­στη­μα, από άλ­λες χώ­ρες. Άρα δεν βλέ­πω εύ­κο­λα έναν δι­κομ­μα­τι­σμό με κυ­ρί­αρ­χο κόμ­μα, στη μα­κρά διάρ­κεια. Μέχρι τις επό­με­νες εκλο­γές αυτό εν­νο­εί­ται και συμ­βαί­νει πά­ντα.

Τέταρ­το ση­μείο. Αν δού­με την ει­κό­να στην Ευρώ­πη, τα με­γά­λα κόμ­μα­τα γί­νο­νται μι­κρό­τε­ρα. Αυτός εί­ναι ο με­γά­λος κα­νό­νας. Αν το λά­βου­με υπό­ψη και για την Ελλά­δα (δεν ση­μαί­νει ότι θα συμ­βεί ανα­γκα­στι­κά και στην Ελλά­δα), ση­μαί­νει ότι ο ση­με­ρι­νός δι­κομ­μα­τι­σμός εί­ναι πιο κα­χε­κτι­κός, εί­ναι μι­κρό­τε­ρος δι­κομ­μα­τι­σμός από τον πα­λαιό, πα­νί­σχυ­ρο δι­κομ­μα­τι­σμό με­τα­ξύ ΝΔ και ΠΑ­ΣΟ­Κ. Αυτό θα συ­νε­χί­σει να εί­ναι έτσι, κατά πάσα πι­θα­νό­τη­τα.

Αν εί­ναι όλα δυ­να­τά στο πο­λι­τι­κό σύ­στη­μα και στην πο­λι­τι­κή, το επι­χεί­ρη­μά μου εί­ναι ότι δεν εί­ναι όλα εξί­σου δυ­να­τά. Αυτό που επι­χεί­ρη­σα να δεί­ξω εί­ναι πώς, με βάση κά­ποιες τά­σεις μα­κράς διάρ­κειας, μπο­ρού­με να δού­με τις δη­μο­σκο­πή­σεις και τις τά­σεις του σή­με­ρα. Αυτές εί­ναι εξαι­ρε­τι­κά ση­μα­ντι­κές, όμως μας οδη­γούν σε λά­θος ανα­λύ­σεις, αν δεν τις εντά­ξου­με σε μια ανά­λυ­ση που λαμ­βά­νει υπό­ψη τα μα­κρο­χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά της ελ­λη­νι­κής με­τα­πο­λί­τευ­σης.

Ο κίν­δυ­νος για τη ΝΔ

Αν δού­με τα εκλο­γι­κά χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά της Ν­Δ, όπως απο­τυ­πώ­νο­νται στις εκλο­γές του 2019, εί­ναι τα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά ενός επι­τυ­χη­μέ­νου, σύγ­χρο­νου, κε­ντρο­δε­ξιού κόμ­μα­τος. Σε ό,τι αφο­ρά το νόμο και την τάξη ή το θέμα της με­τα­νά­στευ­σης, η ΝΔ υιο­θέ­τη­σε εδώ και και­ρό μια πο­λι­τι­κή που εί­ναι πιο πε­ριο­ρι­στι­κή ή πιο συ­ντη­ρη­τι­κή, αν συ­γκρί­νου­με με την πε­ρί­ο­δο της ΝΔ επί Κώστα Καρα­μαν­λή. Αυτό την κα­θι­στά ένα πε­ρισ­σό­τε­ρο συ­ντη­ρη­τι­κό κόμ­μα. Αυτό όμως, ισχύ­ει για τα πε­ρισ­σό­τε­ρα δε­ξιά κόμ­μα­τα της Ευρώ­πης. Λόγω της ανό­δου της ακρο­δε­ξιάς, έχουν υιο­θε­τή­σει μια πε­ρισ­σό­τε­ρο συ­ντη­ρη­τι­κή γραμ­μή, σε σχέ­ση με το πα­ρελ­θόν τους. Συνε­πώς, η ΝΔ κι­νεί­ται σε ένα με­γά­λο βαθ­μό πα­ράλ­λη­λα με την Ευρώ­πη. Ο κίν­δυ­νος για τη ΝΔ εί­ναι ότι ταυ­τό­χρο­να εί­ναι ένα πα­λαιο­κομ­μα­τι­κό κόμ­μα. Μην ξε­χνά­με ότι η Ελλά­δα χρε­ο­κό­πη­σε στα χέ­ρια της Ν­Δ, και σε ένα βαθ­μό στα χέ­ρια του ΠΑ­ΣΟ­Κ. Αυτό έχει συ­νέ­πειες που φαί­νο­νται στη στή­ρι­ξη συ­γκρο­τη­μά­των Τύπου ή μι­κρών εφη­με­ρί­δων ή στον τρό­πο που διο­ρί­στη­καν διοι­κη­τές νο­σο­κο­μεί­ων, κ.λπ. Εκεί υπάρ­χει ένας με­γά­λος κίν­δυ­νος για τη Νέα Δημο­κρα­τία. Η­ Ν­Δ έχει υπο­στεί φθο­ρά, αλλά αυτή δεν εί­ναι ση­μα­ντι­κή ούτε κα­θο­ρι­στι­κή. Είμα­στε σε φάση κρί­σης. Στην προη­γού­με­νη κρί­ση –το ξε­χνά­με- εί­χα­με ανα­τρο­πή του κομ­μα­τι­κού συ­στή­μα­τος, με ανά­δει­ξη του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ και πτώ­ση του ΠΑ­ΣΟ­Κ. Δεν ξέ­ρου­με τι θα δώ­σει αυτή η κρί­ση. Η κρί­ση εί­ναι μια στιγ­μή όπου τα κόμ­μα­τα χτί­ζουν νέα επιρ­ροή· ή αδυ­να­τί­ζουν ή γί­νο­νται πάρα πολύ ισχυ­ρά. Η­ Ν­Δ φά­νη­κε να γί­νε­ται πολύ ισχυ­ρή, σή­με­ρα γί­νε­ται ένα κόμ­μα όπως τα άλλα κόμ­μα­τα, δια­τη­ρώ­ντας ωστό­σο ένα με­γά­λο πλε­ο­νέ­κτη­μα απέ­να­ντι στον ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ.

Η Αρι­στε­ρά και ο ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ

Σήμε­ρα η Αρι­στε­ρά στην Ευρώ­πη εί­ναι τρι­με­ρώς δο­μη­μέ­νη: σο­σιαλ­δη­μο­κρα­τία, που εί­ναι η ισχυ­ρό­τε­ρη δύ­να­μη, αλλά δεν εί­ναι κυ­ρί­αρ­χη, οι Πρά­σι­νοι, που εί­ναι ιδιο­κτή­τες της οι­κο­λο­γι­κής ατζέ­ντας και της ατζέ­ντας της κλι­μα­τι­κής αλ­λα­γής και αυτό τους δί­νει δυ­να­μι­σμό, ενώ έχουν και το πλε­ο­νέ­κτη­μα του συ­νε­κτι­κού εκλο­γι­κού σώ­μα­τος, και η ρι­ζο­σπα­στι­κή αρι­στε­ρά, που επι­βί­ω­σε της πιο κα­τα­στρο­φι­κής πε­ριό­δου της ιστο­ρί­ας της και σε με­ρι­κές χώ­ρες επε­κτεί­νει την επιρ­ροή της. Σήμε­ρα υπάρ­χει σε ευ­ρω­παϊ­κό επί­πε­δο μια σύ­γκλι­ση των τριών αυ­τών πό­λων, πάνω στη βάση μεί­ω­σης των κοι­νω­νι­κών ανι­σο­τή­των, οι­κο­λο­γι­κής ανά­πτυ­ξης και αυ­τού που ο ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ λέει δι­καιώ­μα­τα. Οι τρεις αυ­τές τά­σεις συ­γκλί­νουν στο εσω­τε­ρι­κό τους. Στο ερώ­τη­μα αν ο ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ εί­ναι σο­σιαλ­δη­μο­κρα­τι­κός, με την πα­λιά έν­νοια του όρου, ούτε εί­ναι ούτε μπο­ρεί να γί­νει. Παρά­δειγ­μα, το ορ­γα­νω­τι­κό ή η διείσ­δυ­ση στα ερ­γα­τι­κά συν­δι­κά­τα. Με ση­με­ρι­νούς όρους, όπου η σο­σιαλ­δη­μο­κρα­τία έχει ήδη απο­σο­σιαλ­δη­μο­κρα­τι­κο­ποι­η­θεί αφε­νός και δεν εί­ναι κα­θό­λου ικα­νο­ποι­η­μέ­νη με τον εαυ­τό της αφε­τέ­ρου, ο ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ δεν έχει κα­νέ­να λόγο να μοιά­σει αυτή τη στιγ­μή με ένα πο­λι­τι­κό ρεύ­μα που βρί­σκε­ται σε εκλο­γι­κή κρί­ση, του οποί­ου το μο­ντέ­λο δεν λει­τουρ­γεί, σύμ­φω­να με τους δη­μιουρ­γούς του, και το οποίο θε­ω­ρεί­ται τμή­μα του πα­λαιού συ­στή­μα­τος. Η ρι­ζο­σπα­στι­κή αρι­στε­ρά συ­ντη­ρεί μια τάση αμ­φι­σβή­τη­σης, η οποία εί­ναι ση­μα­ντι­κή στην πα­ρού­σα στιγ­μή που χι­λιά­δες λαϊ­κι­σμοί ανα­πτύσ­σο­νται πα­ντού. Συνε­πώς, ο ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ μοιά­ζει σε κά­ποια με αρι­στε­ρή σο­σιαλ­δη­μο­κρα­τία και σε άλλα με κακή σο­σιαλ­δη­μο­κρα­τία. Το κύ­ριο όμως αυτή τη στιγ­μή εί­ναι αν ο ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ θα εί­ναι σε θέση να προ­τεί­νει μια συ­νε­κτι­κή πο­λι­τι­κή αλ­λα­γής. Αυτό εί­ναι και αυτό λεί­πει στον ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ­. Αυτό θα τον κα­τα­στή­σει πε­ρισ­σό­τε­ρο ή λι­γό­τε­ρο σο­σιαλ­δη­μο­κρα­τι­κό. Δεν έχει κα­νέ­να λόγο να μι­μη­θεί τη σο­σιαλ­δη­μο­κρα­τία. Δεν παίρ­νεις τους κε­ντρώ­ους με το να πας λίγο πιο δε­ξιά και τους αρι­στε­ρούς με το να πας λίγο πιο αρι­στε­ρά. Τους παίρ­νεις με ηγε­μο­νι­κές στρα­τη­γι­κές, οι οποί­ες τρα­βά­νε όλο το σύ­στη­μα. Το με­γά­λο πρό­βλη­μα αυτή τη στιγ­μή εί­ναι ότι δεν σκέ­φτε­ται ο ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ με αυ­τούς τους όρους. Όσο δεν γί­νε­ται αυτό, δεν θα γί­νει μια απο­τε­λε­σμα­τι­κή δύ­να­μη της Αρι­στε­ράς, όπως ήταν πα­λιά η σο­σιαλ­δη­μο­κρα­τία ή κά­ποιες στιγ­μές η αρι­στε­ρή σο­σιαλ­δη­μο­κρα­τία.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.