Black Friday και blackout στα μυαλά

bfBlack Friday είναι το καταναλωτικό όργιο της “Παρασκευής των εκπτώσεων”, που πολυεθνικές αλυσίδες καταστημάτων θέλουν να καθιερώσουν και στην Ελλάδα της κρίσης.

Πλήθος κόσμου περιμένει από πολύ νωρίς το άνοιγμα των καταστημάτων, ακολουθώντας ένα τελετουργικό που αναπαράγει όλες τις αξίες της καταναλωτικής κοινωνίας. Ποδοπατήματα (πάτα πριν σε πατήσουν), σπρωξίματα (βγάλε από τη μέση πριν σε βγάλουν) και πρόλαβε πριν σε προλάβουν.

Ο άνθρωπος-καταναλωτής είναι εδώ.

Και είναι μια επιχείρηση ηδονής και ικανοποίησης· μια θεσμοποιημένη, καταναγκαστική ηδονή, η οποία δεν είναι ούτε δικαίωμα ούτε τέρψη, αλλά καθήκον του πολίτη που οφείλει να απολαμβάνει, οφείλει να είναι ευτυχισμένος, ερωτευμένος, ευφορικός, δυναμικός, συμμετοχικός, ενθουσιαστικός· ο πολλαπλασιασμός των σχέσεων και των επαφών του καθώς και η εντατική χρήση σημείων/αντικειμένων θα συστήσουν την αρχή της μεγιστοποίησης της ύπαρξής του, κατά το αντίστοιχο της μεγιστοποίησης του κέρδους και του παραδοσιακού καταναγκασμού για εργασία και παραγωγή.

Στο παιχνίδι πια δεν υπάρχει χώρος για τον πόθο και την επιλογή, αλλά μόνο για την «περιέργεια» της Fun-Morality, η επιταγή δηλαδή αξιοποίησης στο έπακρο όλων των δυνατοτήτων ικανοποίησης, ακόμη και καταναλώνοντας σκουπίδια!

Η Black Friday είναι μία αμερικάνικη ιδέα, η οποία όπως τόσες άλλες αναπαράγεται παντού. Γιατί η Αμερική είναι παντού. Είναι η ημέρα που ακολουθεί την Ημέρα των Ευχαριστιών, που είναι σήμερα Πέμπτη, και σηματοδοτεί την έναρξη των τεράστιων εορταστικών πωλήσεων των εμπορικών καταστημάτων στις ΗΠΑ, και χαρακτηρίζεται από πληθώρα προσφορών και μεγάλων κερδών για τους εμπόρους.

Στο παιχνίδι δεν υπάρχει χώρος για επιλογή, αλλά μόνο η επιταγή αξιοποίησης στο έπακρο όλων των δυνατοτήτων ικανοποίησης, ακόμη και καταναλώνοντας σκουπίδια!

Χαρακτηρίστηκε «μαύρη» ως παραπομπή στο χρώμα της μελάνης που παραδοσιακά χρησιμοποιούσαν οι λογιστές για την καταγραφή των τεράστιων κερδών της εορταστικής περιόδου, που συχνά αρκούσαν για να αντισταθμίσουν τις ζημίες (που σημειώνονται με κόκκινη μελάνη) των πρώτων 10 μηνών του έτους. Για το κέρδος, λοιπόν, δημιουργήθηκε άλλη μία «τελετουργία» στους «ναούς-υπεραγορές». Μέσα σε όλες αυτές τις «γιορτές» της καταναλωτικής κοινωνίας το περιβάλλον των ανθρώπων δεν είναι πλέον οι άλλοι άνθρωποι αλλά τα αντικείμενα και «όπως το λυκόπαιδο που γίνεται λύκος για να ζήσει μαζί με τους λύκους», έτσι κι εμείς γινόμαστε λειτουργικοί, όπως τα αντικείμενα. Η καταναλωτική κοινωνία συνιστά μία θεμελιώδη μετάλλαξη της οικολογίας του ανθρώπινου είδους, όπου όλα διέπονται πια από το νόμο της ανταλλακτικής αξίας. Είσαι κι εσύ ένα εμπόρευμα. Που έχει ζύγι και τιμή.

Στις υπεραγορές «ο μετωνυμικός επαναληπτικός λόγος του εμπορεύματος ξαναγίνεται μια μεγάλη συλλογική μεταφορά, δηλαδή μια ανεξάντλητη και θεαματική σπατάλη που είναι η σπατάλη της γιορτής, όπως στην τελετουργία του δώρου» (Μποντριγιάρ). Το εμπορικό κέντρο «πολιτισμοποιείται», παρέχοντας λίγο απ’ όλα: μπαρ, πίστα χορού, ρεστωράν, σινεμά, σημεία πώλησης, ακόμα και «φαιά ουσία» και θα γίνει το Πάνθεον της κατανάλωσης όπου όμως έχει χαθεί και το νόημα και γι’ αυτό και το όνειρο. Όλα, εδώ, συνδυάζονται συστηματικά στη θεμελιώδη έννοια της «ατμόσφαιρας», εντός της οποίας το ίδιο το εμπόρευμα «πολιτισμοποιείται» αποκτώντας παιγνιώδη υπόσταση, έτσι ώστε συνολικά το shopping να γίνει τρόπος ζωής. Ο μαγεμένος καταναλωτής παρατάσσοντας έναν ολόκληρο εξοπλισμό προσομοιωτικών στοιχείων, δηλαδή καταναλωτικών προϊόντων, δήθεν χαρακτηριστικών στοιχείων της ευτυχίας, περιμένει στη συνέχεια την ευτυχία να του προκύψει. Αλίμονο όμως. Αντί της ευτυχίας, υπάρχει μόνο συγκέντρωση σημείων της ευτυχίας και στην πραγματικότητα κάποιες μικρές ικανοποιήσεις, πρακτικές εξορκισμού της μεγάλης ικανοποίησης, της δυνητικής ολικής ευημερίας και της μακαριότητας…

Όλα αυτά στον καιρό της κρίσης όχι μόνο δεν παύουν να λειτουργούν, αλλά επειδή συνδυάζονται με την «ορατότητα», αποκτούν μία πολύ μεγαλύτερη ένταση και μία νέα διάσταση, σχεδόν υπαρξιακή! Μόνο που αυτή η ύπαρξη είναι συνυφασμένη με το «μαύρο» στο μυαλό και την αδυναμία να σκέφτεται κανείς κριτικά…

Γιώργος X. Παπασωτηρίου

http://www.artinews.gr/

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s