Advertisements
Σχολιάστε

2016, η χρονιά του «τέλους εποχής»

Το 2016 η Λατινική Αμερική τιμήθηκε με ένα Νόμπελ Ειρήνης, που απονεμήθηκε στον πρόεδρο της Κολομβίας Σάντος -όχι όμως και στους αντάρτες συνομιλητές του- για τη Συμφωνία Ειρήνης, που δίνει τέλος στην πιο πολύχρονη σύρραξη της περιοχής: παρά την απόρριψή της σε δημοψήφισμα, το Κοινοβούλιο την επικύρωσε θέτοντάς την σε εφαρμογή.

Ο πρόεδρος Ομπάμα έκανε την πρώτη ιστορική επίσκεψή του στην Κούβα. Οι τρεις εκλογικές αναμετρήσεις που έγιναν δεν άλλαξαν τον συσχετισμό δυνάμεων: στη Νικαράγουα επανεξελέγη ο άλλοτε αντάρτης Ντανιέλ Ορτέγα, στη Δομινικανή Δημοκρατία επικράτησε και πάλι ο κεντροδεξιός πρόεδρος Ντανίλο Μεδίνα και στο Περού ηττήθηκε -μολονότι προηγήθηκε στον πρώτο γύρο- η κόρη και ιδεολογική συνοδοιπόρος του δικτάτορα Φουχιμόρι.

Στη Βενεζουέλα βάθυναν η οικονομική και πολιτική κρίση και η πόλωση που απειλεί ό,τι έχει απομείνει από την μπολιβαριανή διαδικασία του Ούγκο Τσάβες. Στη Βολιβία ο Εβο Μοράλες έχασε το δημοψήφισμα που θα του επέτρεπε να είναι ξανά υποψήφιος για την προεδρία το 2019.

latin-america

Οι πιο αντιδραστικοί κύκλοι της Βραζιλίας πέτυχαν την καθαίρεση της προέδρου Ντίλμα Ρούσεφ και την παλινόρθωση των πιο ακραίων εκφράσεων του νεοφιλελευθερισμού. Οπως συνέβη στον έναν χρόνο διακυβέρνησης της Αργεντινής από τον επιχειρηματία Μάκρι, που άφησε κληροδότημα 200.000 ανέργους.

Αλλά από όλες τις εξελίξεις της χρονιάς, η πιο εμβληματική ήταν ο θάνατος του ηγέτη της κουβανικής επανάστασης Φιντέλ Κάστρο, μιας από τις μεγαλύτερες φυσιογνωμίες του 20ού αιώνα με τεράστιο βάρος όχι μόνο στην περιοχή αλλά και σε ολόκληρο τον κόσμο.

Με τον φυσικό χαμό του, ήρθαν ξανά στο προσκήνιο τα περί «τέλους εποχής»: κλασικό ιδεολόγημα της συντηρητικής σκέψης που ερμηνεύει σημαντικές αλλαγές ως ένα τέλος όσων διεργασιών δεν της αρέσουν ή αντιστρατεύεται.

Τη δεκαετία του 1970 ήταν το «τέλος των ιδεολογιών». Τη δεκαετία του 1980 το «τέλος της πάλης των τάξεων». Τη δεκαετία του 1990, μεθυσμένοι από χαρά με τη διάλυση της Σοβιετικής Ενωσης, διακήρυτταν το «τέλος της Ιστορίας».

Πέρσι ήταν «το τέλος της ηγεμονίας της Αριστεράς» στη Λατινική Αμερική, με αφορμή τόσο τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η κυβερνώσα Αριστερά όσο και κάποιες εκλογικές της ήττες.

Και τώρα, με τον θάνατο του Φιντέλ Κάστρο, επανέρχονται για να μας πληροφορήσουν πως ήρθε ακόμη ένα «τέλος εποχής» και πως η μετάβαση στη δυτική δημοκρατία, δηλαδή στον καπιταλισμό, είναι προ των πυλών.

Πιστοί οπαδοί της θεωρίας του Τόμας Κάρλαϊλ περί των «μεγάλων ανδρών» ως αποκλειστικών δημιουργών της Ιστορίας, θέλουν να βλέπουν στον θάνατο του Φιντέλ Κάστρο τον θάνατο της κουβανικής επανάστασης και την επικύρωση της αποδυνάμωσης της Αριστεράς.

Ωστόσο, πολιτικές φυσιογνωμίες σαν τον Φιντέλ δεν αποτελούν ατομικές ιδιοφυΐες αλλά προϊόν μιας συγκυρίας κοινωνικών συνθηκών που ευνοούν την ανάδυση και επικράτησή τους μέσα από τα κινήματα που τους στηρίζουν. Και γι’ αυτό δεν «εξαφανίζονται» με τον θάνατό τους.

Ο Κάστρο ήταν πανταχού παρών στην πολιτική της Κούβας, ακόμη και μετά την απουσία του από τη δημόσια πολιτική σκηνή, παρακολουθώντας από κοντά όλες τις αλλαγές που συντελούνταν.

Από την ανάληψη των ηνίων της χώρας από τον Ραούλ Κάστρο (που θα παραιτηθεί από την προεδρία το 2018) βάθυναν και επιταχύνθηκαν οι διεργασίες εσωτερικής αναδιάρθρωσης και οι οικονομικές μεταρρυθμίσεις.

Αλλαγές που επικυρώθηκαν το 2011 στο 6ο Συνέδριο του Κομμουνιστικού Κόμματος, στο οποίο τονίστηκε πως το μικρό νησί συνεχίζει τη σοσιαλιστική πορεία του εκσυγχρονίζοντας το οικονομικό μοντέλο του και «αλλάζοντας όλα όσα πρέπει να αλλάξουν για να βελτιώσουμε τις συνθήκες ζωής μας».

Ετσι ήρθε το σημερινό οικονομικό άνοιγμα, η σταδιακή αποκατάσταση των σχέσεων με τα βασικά κέντρα του καπιταλισμού, με πρώτο τις ΗΠΑ, η έναρξη διαπραγματεύσεων για να δοθεί τέλος στον οικονομικό και εμπορικό αποκλεισμό.

Δεν είναι τίποτα άλλο από πραγματισμός, μια ιδιότητα που χαρακτήριζε τους Κουβανούς και στην οποία στηρίχτηκε η δεξιότητα του Φιντέλ Κάστρο για να διαχειριστεί την κρίση των πυραύλων, τις στρατιωτικές επιθέσεις, τις «χαμένες» επαναστάσεις στη Λατινική Αμερική, την πτώση της Σοβιετικής Ενωσης που έφερε την τραγική «εδική περίοδο» των στερήσεων, την αναγκαστική συνύπαρξη με ηγέτες της περιοχής που τον υπονόμευαν.

Προείχε η επιβίωση και δεν υπήρχε χρόνος για δογματισμούς περί πολιτικής πρακτικής. Γιατί αν κάτι έχει χαρακτηρίσει την κουβανική επανάσταση είναι ο πολιτικός ρεαλισμός, ο επικός ορθολογισμός της για να αντέξει κάτω από οποιεσδήποτε περιστάσεις, αναζητώντας τη θέση της σε έναν παγκοσμιοποιημένο κόσμο, όπως γράφει ο αναλυτής Ραμίρο Γόμες.

Οι αλλαγές στο μικρό νησί δεν εξαρτήθηκαν από την υγεία των ηγετών του, είναι διεργασίες που έχουν ξεκινήσει εδώ και χρόνια και θα ακολουθήσουν την πορεία που οι ίδιοι οι Κουβανοί θα αποφασίσουν.

Το «τέλος εποχής» υπονοεί μια ήττα. Αλλά «οι μόνοι ηττημένοι είναι αυτοί που κατεβάζουν τα χέρια, που παύουν να αγωνίζονται», έλεγε ο πρώην πρόεδρος της Ουρουγουάης Πέπε Μουχίκα.

Και αυτό είναι κάτι που κάθε άλλο παρά συμβαίνει στην Κούβα και τη Λατινική Αμερική.

Advertisements

About netakias.com

Η ελευθερία, "αυτό το τρομερό όνομα, γραμμένο πάνω στο άρμα της θύελλας", είναι η κοινή αρχή σε όλες τις επαναστάσεις. Χωρίς αυτήν, οι επαναστάτες δεν μπορούν να φανταστούν την δικαιοσύνη. - Albert Camu *L'Homme révolté*

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: